Người Việt liên tiếp trở thành nạn nhân buôn người tại Hàn Quốc, lộ lỗ hổng visa du học nghề và lao động thời vụ

Nộp 500 triệu đồng để sang Hàn học nghề, nhận về phòng trọ mốc meo, bị giữ lương, không được đào tạo, cô lập và đe dọa

Hàng chục lao động nước ngoài bị xác định là nạn nhân buôn người trong 3 năm qua, lỗ hổng visa du học nghề và lao động thời vụ đang tiếp tay cho bóc lột nhân quyền

500 triệu đồng tiền Việt là số tiền mà một sinh viên mới ra trường ở Việt Nam nếu làm việc tại doanh nghiệp cỡ vừa, thắt chặt chi tiêu và gần như không tiêu xài gì, cũng phải tích góp suốt bốn đến năm năm mới có thể dành dụm được. Với nhiều gia đình, đây gần như là cả gia tài. Thế nhưng để đổi lấy giấc mơ sang Hàn Quốc học nghề và tìm việc, gia đình Nguyễn Bảo An, 27 tuổi, đã gom góp toàn bộ số tiền ấy đưa cho một trung tâm môi giới du học. An mong muốn học nghề hàn, sau đó ở lại làm việc hoặc trở về Việt Nam mở xưởng riêng. Phạm Minh Khánh, 25 tuổi, cũng nuôi hy vọng tương tự, tin rằng Hàn Quốc sẽ mang lại mức thu nhập cao hơn và cơ hội đổi đời. Không ai trong số họ ngờ rằng điều chờ đợi phía trước lại là chuỗi ngày bóc lột giống như buôn người.

Tin vào visa du học nghề Hàn Quốc, rơi vào bẫy môi giới

Cả hai tìm đến Trung tâm Du học quốc tế Bình Minh, một đơn vị quảng cáo có thể giúp thanh niên Việt sang Hàn Quốc học tập và làm việc hợp pháp. Trung tâm vẽ ra lộ trình rất hấp dẫn: xin visa D4 6 để học nghề trong một năm tại trường chuyên môn, sau đó chuyển sang visa E7 và được giới thiệu việc làm chính thức. Những lời tư vấn nghe có vẻ chắc chắn và hợp pháp khiến họ yên tâm đóng hàng trăm triệu đồng. Năm 2023, An, Khánh cùng 17 du học sinh Việt Nam khác lần lượt đặt chân tới Hàn Quốc với niềm tin rằng tương lai đang rộng mở. Nhưng thực tế hoàn toàn trái ngược.

Bị trói buộc ngay từ khi nộp tiền

Ngay khi hoàn tất học phí, họ đã phải nộp thêm khoản gọi là tiền bảo đảm không bỏ học. Nếu nghỉ giữa chừng, toàn bộ số tiền này sẽ mất trắng. An đóng hơn 6 triệu won, còn Khánh gần 3 triệu won. Khoản tiền ấy trở thành sợi dây trói vô hình buộc họ phải ở lại trong mọi hoàn cảnh. Họ được đưa đến một trường dạy nghề tại thành phố Gimhae, tỉnh Gyeongsang Nam, với lịch học bốn ngày học hàn và một ngày học tiếng Hàn. Tuy nhiên, chỉ sau khoảng một tháng, lớp tiếng Hàn bị cắt đột ngột mà không có bất kỳ lời giải thích nào. Lớp hàn cũng diễn ra sơ sài, chủ yếu mở video rồi giáo viên nói bằng tiếng Hàn khiến sinh viên gần như không hiểu. Thực hành rất ít, nhiều buổi chỉ tự học cho hết giờ. Thời gian trôi qua nhưng kỹ năng không tiến bộ, khiến họ dần nhận ra mình gần như không được đào tạo bài bản. Tất cả giống một màn kịch được dựng lên để thu tiền.

Ký túc xá mốc meo, chen chúc như ổ chuột

Điều kiện sinh hoạt còn tệ hơn cả việc học. Ba đến bốn người bị nhét vào một phòng trọ nhỏ hẹp, tường mốc đen, gián bò khắp nơi. Mỗi người chỉ được phát một tấm nệm mỏng đặt trực tiếp xuống sàn, chật đến mức gần như không còn lối đi. Trong khi đó, họ đã đóng đầy đủ học phí, tiền ký túc xá, tiền giáo trình và nhiều khoản phụ phí khác với số tiền không hề nhỏ. Sự chênh lệch giữa lời quảng cáo và thực tế khiến nhiều người rơi vào trạng thái tuyệt vọng.

Bị giữ hộ chiếu, biến thành cư trú bất hợp pháp

Nhà trường tiếp tục kiểm soát sinh viên bằng cách thu giữ hộ chiếu với lý do làm thẻ cư trú và gia hạn visa. Tuy nhiên, khi đến kỳ gia hạn lần hai, trường chậm trễ nộp hồ sơ khiến nhiều người quá hạn lưu trú và bị xếp vào diện cư trú trái phép. Hộ chiếu bị giữ suốt nhiều tháng, họ không thể tự do đi lại hay tự giải quyết giấy tờ. Trong lúc đó, nhà trường vẫn liên tục yêu cầu đóng thêm tiền học và tiền ký túc xá để gia hạn visa. Nhiều người đóng tiền xong nhưng visa vẫn không được gia hạn, tiếp tục rơi vào vòng luẩn quẩn của lừa đảo và bất an.

Bị ép đi lao động cưỡng bức trái quy định

Không dừng lại ở đó, một số sinh viên còn bị đưa đi thực tập tại các nhà máy cách trường hơn 200 km, dù quy định chỉ cho phép làm việc trong phạm vi gần và sau ít nhất sáu tháng cư trú. Họ phản đối vì chưa học đủ kỹ năng, lo sợ tai nạn lao động, nhưng câu trả lời nhận được là nếu không đi thì tự nguyện về nước. Trước áp lực ấy, nhiều người buộc phải chấp nhận. An được giao dùng máy mài kim loại để xử lý thép mà không hề có huấn luyện an toàn. Môi trường làm việc căng thẳng, thường xuyên bị quát mắng. Cuối cùng anh bị thương ở tay và phải khâu sáu mũi. Đó là lần đầu tiên anh trải qua công việc nặng nhọc đến vậy.

Được công nhận là nạn nhân buôn người

Trong số 19 người, hai người đã bị trục xuất. 16 người còn lại nhờ sự hỗ trợ của luật sư và các tổ chức bảo vệ quyền lao động mới được công nhận là nạn nhân buôn người và được cấp visa G1 để ở lại theo đuổi kiện tụng. Họ đang tiến hành khởi kiện hình sự và dân sự đối với nhà trường. Dù vậy, phía trường không xin lỗi, cũng không hoàn trả tiền, thậm chí còn kháng cáo các quyết định xử phạt của cơ quan chức năng.

Lao động thời vụ Hàn Quốc cũng chung số phận

Câu chuyện tương tự cũng xảy ra với lao động thời vụ visa E8. Hai công nhân Philippines làm việc tại nông trại ở tỉnh Gangwon bị môi giới trừ hàng chục triệu đồng mỗi năm dưới danh nghĩa phí dịch vụ. Gần 100 người đã khiếu nại, với tổng thiệt hại ước tính lên tới hàng chục tỷ đồng. Họ phải ký nhiều loại hợp đồng ràng buộc, đóng phí môi giới, tiền đặt cọc và các khoản phạt, khiến sau khi trừ chi phí, thu nhập thực tế chỉ còn rất ít. Không ít người còn bị kiểm soát đi lại, sống cô lập và bị đe dọa.

Lỗ hổng quản lý tạo điều kiện cho môi giới thao túng

Khác với chương trình lao động theo giấy phép do Bộ Lao động quản lý chặt chẽ, diện du học nghề và lao động thời vụ lại do Bộ Tư pháp phụ trách nhưng thiếu cơ chế giám sát trực tiếp. Chính quyền địa phương thiếu nhân lực và phiên dịch, tạo khoảng trống để các công ty môi giới lợi dụng thu phí trái phép, lừa đảo và kiểm soát người lao động. Trong khi đó, cơ sở pháp lý để xử phạt các hành vi này vẫn còn nhiều hạn chế.

Từ nạn nhân thành người bị đổ lỗi

Nghịch lý đau lòng là nhiều lao động sau khi đứng ra tố cáo lại bị chính đồng hương trách móc vì cho rằng họ làm chương trình tuyển dụng bị siết chặt. Từ nạn nhân bóc lột, họ trở thành người bị đổ lỗi. Một lao động nghẹn ngào chia sẻ rằng họ cũng chỉ muốn kiếm tiền để thoát nghèo, vậy mà ở Hàn bị khai thác sức lao động, về nước lại mang tiếng gây rắc rối.

Cảnh báo cho người Việt có ý định du học nghề hoặc lao động thời vụ Hàn Quốc

Những câu chuyện trên là lời cảnh tỉnh rõ ràng cho bất kỳ ai đang cân nhắc con đường du học nghề hoặc lao động thời vụ tại Hàn Quốc. Phí môi giới cao bất thường luôn tiềm ẩn rủi ro. Người lao động cần kiểm tra kỹ thông tin đơn vị tuyển dụng, hợp đồng và các kênh chính thống của cơ quan nhà nước trước khi quyết định. Bởi chỉ một lựa chọn vội vàng cũng có thể phải đánh đổi bằng nhiều năm tuổi trẻ và cả tương lai phía trước.

THEO HANI.CO.KR